The Missing Link denkt mee over gebruik en financiering van Erfgoed op Europees niveau in het Portico project
Van 28 tot 30 september vond de voortgangsmeeting plaats van de leden van het Europese Portico project in Chester (Verenigd Koninkrijk). The Missing Link, vertegenwoordigd door Boudewijn Goudswaard, was hier samen met andere specialisten uitgenodigd voor een bijdrage over financiering en maatschappelijk gebruik van archeologie en erfgoed. Deze Partnermeeting was georganiseerd rond het thema “interpretation”, ofwel betekenis geven aan erfgoed. De partners discussieerden over het thema samenwerkingsvormen en de spanningen tussen private en publieke partijen en over de wijze van en verantwoordelijkheid voor de financiering van erfgoedprojecten.
Het Portico project is een door de EU gefinancierd Interreg samenwerkingsproject. De steden Keulen, Chester, Gent en de trekker Utrecht wisselen kennis uit over de wijze van omgang met erfgoed. De kennisuitwisseling betreft verschillende thema’s, zoals kennisontwikkeling, fysiek behoud en ‘interpretation’ (de engelse term voor ‘maatschappelijke betekenis geven aan het verleden’). De speerpunten zijn hoe elke stad hiermee omgaat en hoe de verschillende steden van elkaar leren.
Alle steden binnen het project hebben een rijk (voornamelijk Romeins) verleden dat veel kansen biedt om beleving, benutting en het behoud van erfgoed voor het publiek toe te passen.
-Marianne Gechter en Astrid Bauer spraken over de grootschalige onderzoeken in het centrum van Keulen, vanwege de aanleg van de U-Bahn en het Stadhuisplein. Zij gingen in op de samenwerkingsvormen die zijn gevonden tussen de private en publieke financiering en eigendommen en de wijze waarop de maatschappelijke benutting is geregeld.
Bieke Hillewaert en Gunter Stoops uit Gent spraken over de herbouw van een Merovingische Boerderij binnen een bejaardenhuiscomplex en de private lastigheden van het bewaren van de resten van het Kasteel van Gent.
Tony Barton en Tony Wilmott uit Chester spraken over gezamenlijke financiering van de restauratie van monumenten met een positief kostenplaatje en community en identity archaeology in samenwerking met de overheid en de ontwikkelaars als ultieme vorm van publieke betrokkenheid en nut.
Boudewijn Goudswaard ging in op de de doelen en scope van de zogenaamde ‘Malta archeologie’. Waarom voeren wij deze wet in Nederland uit? Bij de uitvoering is het van belang om een juiste balans te vinden in de drieledige doelstelling zoals die in de wet verscholen zit:
1-kennisproductie
2-kennisbeheer en behoud
3-kennis gebruik
Waar in de afgelopen periode de nadruk nogal heeft gelegen op het eerste doel, kennisproductie, is het nu belangrijk ook de andere doelen en met name het maatschappelijke kennisgebruik of toepassing goed vooraf te bepalen in een project. Wat gaan we er mee doen in deze ontwikkeling? De juiste verhouding is afhankelijk van de erfgoedambitie die er in de privaatpublieke samenwerking van een ruimtelijk ontwikkelingsproject bestaat. Belangrijk is om die vooraf af te definiëren met alle stakeholders van het project. Het spreekt voor zich dat dit consequenties heeft op het gebied van de planning en fasering, omdat iedereen er vroeg bij moet zijn om die ambitie te omschrijven. Daarnaast moet die ambitie een plaats krijgen in de GREX, en in de keuzes die worden gemaakt tussen de kennisproductie, het fysiek beheer en de toepassing in het ruimtelijk project en de aanpalende domeinen zoals het educatieve en het leisure domein.
Conclusie is dat wanneer financiering en werkelijke betrokkenheid van het maatschappelijke veld wordt gevraagd, dit veld niet alleen in het eindstadium moet worden betrokken, maar ook bij de keuzes en doelstellingen van het onderzoek.
Janine Caalders sloot mooi aan op deze gedachte door de sterke verandering in de erfgoedwereld ondermeer als gevolg van de toenemende invloed van de sociale media te beschrijven. Was het vroeger genoeg om de spulletjes in een mooi musuem te zetten (museum 1.0), daarna moest het meer beleefbaar worden met spellen en een betere look en feel (museum 2.0). In de 3.0 wereld is het van belang om een community te hebben die een gezamenlijk doel en beeld heeft van de rol die zij wil spelen in allerlei domeinen van de samenleving, omdat de thema's vaak springlevend zijn. Die rol is niet meer gebonden aan een museumgebouw alleen. Dat is ook de wijze waarop we ons erfgoed moeten benutten in privaat en overheidsverband.
Al met al dus een zeer boeiende vergadering in Chester. Erg leuk om hierin een bijdrage te kunnen leveren!
Hier vindt u meer informatie over het Portico project.
Tekst: Boudewijn Goudswaard
Erfgoed toegankelijk gemaakt
